SK003 - Yamagata van Kozo Okuyama 奥山広三

Deze kokeshi, gemaakt door Kozo Okuyama (1905–1984), is 18 centimeter hoog en weerspiegelt de elegantie van de Yamagata-traditie. De pop heeft een rond hoofd met zwart geschild haar en een serene uitdrukking die met slechts enkele fijne penseelstreken is weergegeven: smalle ogen, dunne wenkbrauwen en een kleine mond. Het cilindrische lichaam is versierd met eenvoudige rode bloemmotieven, omlijst door horizontale banden aan de boven- en onderkant, waardoor veel van de natuurlijke houtnerf zichtbaar blijft. Het evenwicht tussen terughoudendheid en detail geeft de pop een stille waardigheid en tijdloze schoonheid.

Kozo Okuyama, die ook onder de naam Hirozo bekend was, werd op 24 oktober 1905 geboren in Yachi, Kahoku-cho, in de prefectuur Yamagata. Hij was de jongste van acht kinderen en de vierde zoon van de houtsnijder Yasuji Okuyama. Zijn vader, een ambachtsman die onder Kobayashi Kuraji uit Yamagata had geleerd, maakte kokeshi, speelgoed, dienbladen en keukengerei, en onder zijn begeleiding begon Kozo op zestienjarige leeftijd met houtsnijwerk. Jarenlang richtte hij zich echter minder op poppen en meer op praktische voorwerpen en speelgoed. Hoewel hij al enkele jaren voor de dood van Yasuji in 1928 onder zijn vader kokeshi begon te maken, verdiende hij in het begin grotendeels zijn brood met draaiende tolpoppen, dienbladen en nieuwjaarskeukengerei, die nog steeds gewild waren.

Pas in 1939 keerde hij dankzij de aanmoediging van de kokesiliefhebber Ishii Shinnosuke, die actief op zoek ging naar vergeten of weinig bekende ambachtslieden, terug naar het maken van kokeshi. Naast een klein aantal poppen die tijdens de oorlogsjaren op specifieke bestelling werden gemaakt, bleef zijn naam in de eerste jaren na de oorlog grotendeels onbekend. Pas in 1954 keerde hij op verzoek van de verzamelaar Shibata Hajime weer serieus terug naar het maken van kokeshi. Eind jaren vijftig was de belangstelling voor traditionele kokeshi gegroeid en nam zijn productie dienvolgens toe. Zijn oudste zoon, Hiroshi, begon eind jaren vijftig bij hem te leren en zo de familietraditie voort te zetten.

De kokeshi van Kozo Okuyama worden gewaardeerd om hun ingetogen schoonheid, hun kalme uitdrukkingen en de manier waarop ze de geschilderde versiering in evenwicht brengen met het natuurlijke karakter van het hout. Hij bleef tot op hoge leeftijd zijn ambacht uitoefenen en overleed op 5 april 1984 op tachtigjarige leeftijd. Hij liet een nalatenschap na die de oude ambachtelijke tradities van Yamagata verbond met hun heropleving in de twintigste eeuw.